تحلیل بهترین فیلم های ریان جانسون؛ از «آجر» تا «چاقوکشی»

سفری در میان آثار سینمایی خلاقانه ای که ژانرها را بازتعریف کردند

معرفی ریان جانسون؛ سینماگری با نگاهی نوآورانه

سال 2005 بود که ریان جانسون، فیلمساز جوانی که هیچ گاه از مسیر استودیویی یا جشنواره ای معمول وارد سینما نشد، با اولین اثرش به نام «آجر» درخشید. او با بودجه ای محدود و ایده ای خلاقانه، سینمای نوآر را در فضایی غیرمعمول به نمایش گذاشت. جانسون، که همواره علاقه مند به شکستن کلیشه های ژانری بوده، در طول حرفه ی خود ثابت کرده که هیچگاه به قوانین نانوشته ی سینما پایبند نیست.

جانسون در سال های بعدی با تنوع ژانری و پرداخت های نوآورانه خود موفق شد توجه منتقدان و مخاطبان را جلب کند. فیلم هایی نظیر «لوپر»، «چاقوکشی»، «آخرین جدای» و دنباله هایش نمایانگر جسارت و خلاقیت او در برخورد با ژانرها هستند. در این مقاله به بررسی بهترین آثار این کارگردان می پردازیم و عناصر منحصربفرد سینمای او را تحلیل می کنیم.

آجر (Brick)؛ پلی میان سینمای نوآر و دنیای نوجوانان

نخستین تجربه ی کارگردانی ریان جانسون، «آجر»، در سال 2005 به نمایش درآمد و همچنان یکی از سمبل های خلاقیت او به شمار می رود. داستان فیلم، یک تریلر نوآر است که در یک دبیرستان آمریکایی می گذرد. قهرمان داستان، برندن (با بازی جوزف گوردون-لویت) یک نوجوان منزوی است که پس از مرگ مرموز دوست دختر سابقش به جستجوی حقیقت می پردازد.

آنچه «آجر» را متمایز می کند، دیالوگ های سبک پردازانه و حال وهوای فیلم های نوآری است که در فضایی کاملاً مدرن روایت می شود. جانسون با جسارت تمام، منطق روایی و زیبایی شناسی این ژانر را به دنیای نوجوانان منتقل کرده و اثری خلق کرده که فراتر از یک فیلم اول است؛ این فیلم شناسنامه ی سینمایی او را رقم زده است.

چاقوکشی (Knives Out)؛ ادای دینی مدرن به داستان های کارآگاهی

پس از موفقیت و جنجال های «آخرین جدای»، ریان جانسون پروژه ای مستقل به نام «چاقوکشی» را ساخت که به یکی از بهترین فیلم های سال 2019 بدل شد. این فیلم، ضمن بهره گیری از فرم کلاسیک داستان های معمایی، نگاهی تازه به این ژانر انداخته است.

مرگ مشکوک یک نویسنده ی ثروتمند، بنوآ بلانک (دنیل کریگ) را به خانه ای پر از دروغ و طمع می کشاند. جانسون از شخصیت های فیلم برای نقد نظام طبقاتی و اخلاقیات سرمایه داری استفاده می کند. تیم بازیگری شامل کریس ایوانز، آنا د آرماس، تونی کولت و جیمی لی کرتیس نیز به درخشندگی فیلم کمک کرده اند. «چاقوکشی» به گونه ای زیرکانه با انتظارات مخاطب بازی می کند و آن را به اثری تحسین برانگیز تبدیل کرده است.

لوپر (Looper)؛ سفری متفاوت در دنیای علمی -تخیلی

«لوپر» محصول سال 2012، یکی دیگر از آثار خلاقانه ی جانسون در ژانر علمی-تخیلی است. داستان فیلم، در آینده ای نزدیک روایت می شود که در آن سفر در زمان امکان پذیر شده اما تنها توسط گروه های خلافکار مورد استفاده قرار می گیرد. جو (جوزف گوردون-لویت)، یک آدمکش حرفه ای، متوجه می شود که هدف جدیدش، نسخه ای سالخورده تر از خودش (بروس ویلیس) است.

«لوپر» در کنار سکانس های اکشن پرتنش، مفاهیم عمیقی چون جبر، اخلاق و مسئولیت فردی را بررسی می کند. جانسون با تمرکز بر سفر شخصیت های داستان و نه منطق پیچیده ی علمی، اثری جذاب و عاطفی خلق کرده که در میان طرفداران سینمای علمی-تخیلی جایگاه ویژه ای دارد.

دنباله های «چاقوکشی»؛ گلس آنین و بیدار شو مرد مرده

پس از موفقیت اولین قسمت «چاقوکشی»، ریان جانسون با فیلم «گلس آنین» و «بیدار شو مرد مرده» این فرنچایز را گسترش داد. «گلس آنین» داستان گروهی را روایت می کند که در جزیره ای دورافتاده گرد هم آمده اند و ماجرای قتلی را در میان خود تجربه می کنند. بازی دنیل کریگ در نقش بنوآ بلانک و طنز جذاب فیلم، آن را به یکی از موفق ترین دنباله ها تبدیل کرد.

در قسمت سوم با عنوان «بیدار شو مرد مرده»، جانسون به روایت قتل جدیدی در فضایی تاریک و فلسفی پرداخته است. در این فیلم، مضامینی چون ایمان و اخلاق به هسته ی اصلی داستان تبدیل شده اند. مجموعه ی «چاقوکشی» از نظر فرم و محتوای اجتماعی یکی از برجسته ترین دستاوردهای سینمای مدرن است.